Ewa Najwer – Osiedle Wichrowe Wzgórze

234-ewa-najwer-wichrowe-wzgorzeur. 1933
 – Doprowadziliscie do oddzielenia osiedla od spółdzielni, załozyliscie SM „Wichrowe Wzgórze”. Nie dadza wam zyc. Chyba musicie zejsc do podziemia – powiedział mi ktos zyczliwy. Miał racje. Wiec informuje – tych, kogo to obchodzi – ze owszem, postanowilismy tymczasem zejsc do podziemia. Nasze Podziemie jest własciwie przyziemiem. Stoi tam kilka stolików, sporo krzeseł wróznym wieku, stylu istopniu zuzycia. Jest jakas maszynka do gotowania wody na kawe, ijest duzo, bardzo duzo, dymu zpapierosów, co akurat dla mnie jest jak dopust Bozy. No, ale takie sa koszty podziemnego zycia.

Notatnik zWichrowego Wzgórza (felieton radiowy)


Ewa Najwer to poznanska poetka, pochodzaca zKresów Wschodnich. Urodziła sie w Stanisławowie, wczasie okupacji wraz z matka szesc lat spedziła na zsyłce wKazachstanie. Po wojnie przybyły do Polski. Uczyła sie wBojanowie iRawiczu, aw1949r. osiadła wPoznaniu, gdzie uczeszczała do VIII LO, skonczyła polonistyke, uczyła wszkole podstawowej, apotem wVI LO im. I.J. Paderewskiego. Publikowała artykuły zmetodologii nauczania jezyka polskiego, awlatach 1966–1969 prowadziła zajecia na UAM, gdzie w1971r. obroniła dysertacje doktorska Zofi a Nałkowska. Zzagadnien swiadomosci teoretycznej powiesci psychologicznej. Debiutowała w1962 r. wierszem Godziny malowane iodtad poezja stała sie najwazniejsza forma jej ekspresji literackiej, co pokazały kolejne tomiki: Swiatłoryty (1962), Sztuka niekochania (1964), Odlot ziół (1968), Kukiełki idemony (1970), Sad nad winnica (1974), Lisie kładki (1977), Wiersze siódme (1982), Zwilczym pasterzem (1988), Pozółkłe fotografi e (1990), Ziemia ukradziona Bogu (1991), Komnata liczb (2003). Jej wczesna poezja przyrównywana bywa do twórczosci Haliny Poswiatowskiej, jest kobieca, delikatna, subtelna. Poetka unika gwałtowniejszych emocji, opisuje idealny iidealizowany swiat natury, który oczarowuje izachwyca człowieka swym pieknem iharmonia. Wkolejnych tomikach jej zainteresowania poetyckie koncentruja sie wokół drugiego człowieka, „ja” liryczne słabnie iwatpi, podczas gdy „ty” staje sie sprawniejsze, silniejsze idominujace. Wpoezji Najwer dostrzec mozna rodzaj ironii charakterystyczny dla Szymborskiej, atakze przepowiedziane mysli Białoszewskiego, Iłłakowiczówny, Tuwima czy Herberta oraz wpływy Nowej Fali. Ewa Najwer jest jednak poetka samodzielna i wypowiada to wszystko wswoim jezyku, snujac własna opowiesc, wktórej coraz wiecej magii, mistycyzmu, wreszcie zadumy egzystencjalnej ireligijnej. Poznan wjejwierszach: Poznan, Pisanie miasta czy Sołacz 1972 pojawia sie epizodycznie i nie odgrywa istotnej roli. Debiut prozatorski Ewy Najwer – Sardynki dla kota (1971) spotkał sie zpowszechna krytyka, przychylnosci nie zyskała tez Tanczaca wczerwieni (1973). Prawdziwy talent pisarski ujawniła dopiero wpowiesci Dardzielanie (1978), stylizowanej na sage rodzinna, nie lukrowana jednak, aprzynoszaca wizje prowincjonalnej, przedwojennej społecznosci, pełnej zakłamania, intryg irodzinnych tajemnic. Losy trzech pokolen mieszkanców kresowego miasteczka nad jeziorem Dardziel obejmuja lata miedzy powstaniem styczniowym awybuchem Iwojny swiatowej, narracja jest gesta, ciekawa, mroczna iniesamowita, alosy bohaterów pchaja ich ku nieuchronnej zagładzie. Oczy bez powiek (1980) to zkolei opowiesc ogranicach odpowiedzialnosci artystów, otym, na jakie kompromisy moze sie twórca zdobyc. Rzecz dzieje sie wfi kcyjnym południowoamerykanskim kraju Camao (łudzaco podobnym do krain zNostromo czy Pod wulkanem), gdzie polski artysta buduje Brame Wolnosci. Gdy władze przejmuje dyktatura, wimie wolnosci artystycznej odmawia paktowania zjunta, czego skutkiem jest smierc ukochanej. Wielu uwaza te ksiazke za najwybitniejsze dokonanie Najwer, której swiat od poezji przewedrował ku literackiemu konkretowi wyrazanemu nie tylko przez pisanie prozy, ale iprzez skoncentrowanie sie na ludzkich postawach. Problematyka wyborów dokonywanych przez ludzi zmuszonych do zycia wpanstwie, zktórego działalnoscia nie wpełni sie zgadzaja, musiała byc dla Ewy Najwer wazna wrecz genetycznie. Jej ojciec AdamNajwer był ofi cerem policji wiezionym wOstaszkowie izamordowanym przez NKWD wKalininie, stad jej aktywnosc wStowarzyszeniu „Katyn”. Najwer była równiez współzałozycielka Komitetu Porozumiewawczego Srodowisk Twórczych wPoznaniu, co obszernie opisała wksiazce Komitet 80/81 (2006). Działała takze wgildiach literackich: Zwiazku Literatów Polskich (1965–1983), PEN-Clubie (od 1988 r.) iStowarzyszeniu Pisarzy Polskich (od 1989 r.).

Paweł Cieliczko

no images were found


Osiedle Wichrowe Wzgórze

Cytowany fragment radiowego felietonu dotyczy zdarzen zwiazanych zpróba usamodzielnienia sie osiedli ze struktur gigantycznych spółdzielni, wczym Ewa Najwer brała czynny udział, zakładajac Spółdzielnie Mieszkaniowa Wichrowe Wzgórze, potem Stowarzyszenie otej nazwie, bedac ich rzecznikiem prasowym oraz społecznym ekspertem Sejmu wzakresie spółdzielczosci mieszkaniowej. Szczególnie zajmuje ja sprawa osiedla, na którym mieszka: „Panstewko onazwie PSM Winogrady – pisała Ewa Najwer – składa sie zpieciu osiedli, które na poczatku nosiły nazwy przesycone czołobitnoscia wobec Wielkiego Sowieckiego Brata. Wichrowe Wzgórze było osiedlem Kraju Rad. Wszystkie te blokowiska miały słuzyc jako sypialnie dla »ludnosci«. To, co potrzebne do zycia, trzeba było na poczatku dowozic zinnych miejsc. Budowane zwielkiej płyty mieszkania maja kiszkowate pokoje, te najmniejsze sa wielkosci przedziału wwagonie kolejowym. Ich ciasnota była nieracjonalna, nie łagodzona przez rózne zmyslne rozwiazania, które nawet kajutce na statku nadaja przyjazna uzytecznosc. Gdyby przestrzen poszerzyc o20–30 cm, tym samym włazience znalazłoby sie dosc miejsca, aby wstawic pralke automatyczna, nie wymontowujac umywalki. Przestrzeni miedzy blokami takze nie formowano tak, aby mieszkancom ułatwic iuprzyjemnic zycie. Pawilony sklepowe sytuowano na obrzezach, brakowało kulturalno- -handlowego centrum. Nic tu nie wychodziło człowiekowi naprzeciw […] miedzy blokami hulał wiatr, po scianach bazgrały małpoludy, autobusy jezdziły bez rozkładu, trzeba było az trzech przesiadek, aby osiedle Kraju Rad objechac dookoła”. Wichrowe Wzgórze to jedno zosiedli wielkiej dzielnicy mieszkaniowej Winogrady. Powstała ona na polach wsi Winiary, przyłaczonej do miasta w1925 r. Wokresie miedzywojennym staneły pierwsze domy iwille wzdłuz ul. Winogrady, awlatach piecdziesiatych miedzy nia aul. Słowianska powstało pierwsze osiedle mieszkaniowe izespół akademików przy ul. Dozynkowej. Pod koniec lat szescdziesiatych Poznanska Spółdzielnia Mieszkaniowa rozpoczeła na obszarze 275ha budowe 5 wielkich osiedli mieszkaniowych, wktórych zamieszkac miało 70 tysiecy poznaniaków. Pierwsze powstały osiedla Przyjazni iWielkiego Pazdziernika (obecnie Pod Lipami), potem Kosmonautów iKraju Rad (obecnie Wichrowe Wzgórze), ajako ostatnie zbudowano w1985 r. osiedle Zwyciestwa isasiadujace znim, niewielkie osiedle Powstanców Warszawy. Winogradzkie osiedla zabudowane sa blokami mieszkalnymi wtechnice wielkopłytowej jako budynki 5-, 13- i16-kondygnacyjne, ztym ze wnajnizszych znajduje sie 70 procent mieszkan. Dla potrzeb budowy tych osiedli przez kilkadziesiat lat na ul. Trójpole działała wytwórnia prefabrykatów budowlanych. Wostatnich kilkunastu latach przy głównych arteriach komunikacyjnych Winograd powstały ogromne centra handlowe (Makro, Castorama, Tesco, Kaufland, Poznan Plaza, Pestka, Polskie Meble, BRW itp.). Ich atrakcyjnosc zwiekszyło otwarcie linii Poznanskiego Szybkiego Tramwaju (Pestki), co znacznie przyspiesza dotarcie do centrum. Pomiedzy winogradzkimi blokami wciaz jest duzo terenów zielonych, aprzy jednym zparków do dzis podziwiac mozna głowe Jurija Gagarina na wysokim postumencie. Miedzy budynkami znajduja sie osiedlowe centra handlowe, szkoły, przedszkola, przychodnie, koscioły idomy kultury.

Paweł Cieliczko

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *