Marian Karwacki – Most Chwaliszewski

140-marian-karwacki-most-chwaliszewskiur. 1945

Przy moście Chwaliszewskim
Krzyż drewniany stoi, a obok
Schody prowadzące na brzeg
Piaszczysta plaża nad Wartą

Leżą na brzegu łodzie rybackie
Obok oparci ostatni rybacy
Rozmawiają o połowach, pykając fajkę
Dym smolisty rozchodzi się w oku […]

Przez most przejeżdżają wozy konne
Słychać odgłosy samochodów
I przejeżdżające ciężkie trolejbusy
Oraz ludzi przechodzących przez most

Swoista sielanka tego miejsca
To już historia tego miasta
I wspomnienie dzieciństwa
Które pamiętam do dziś

Zasypano

Marian Karwacki swoją przygodę z poezją rozpoczął jako osiemnastolatek, ale pierwsze krótkie wiersze chował do szuflady. Przez wiele lat tworzył sporadycznie, aż do chwili, gdy niesprawiedliwie oskarżony znalazł się w więzieniu. To uczyniło z niego prawdziwego poetę. W czasie pobytu za murami napisał swój najbardziej popularny wiersz Wolność. Współwięźniowie nie mogli uwierzyć, że to on jest jego autorem. Od chwili publikacji wiersza twórczość Karwackiego zaczęła się intensywnie rozwijać. Jak wyznaje, poezja pozwoliła mu przetrwać najtrudniejsze chwile.
W 2003 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu wydał wyrok zaświadczający o tym, że wobec Karwackiego niesłusznie zastosowano areszt, i zasądził na jego rzecz odszkodowanie. Trudne więzienne doświadczenia sprawiły, że Karwacki bardzo często w swych utworach wyraża bunt wobec rzeczywistości, ale i afirmację życia. Od 31 maja 1996 r. wskutek zdarzeń rodzinnych jest osobą bezdomną. Swoje wiersze drukuje na łamach biuletynu Barki oraz lokalnych gazet.
Marych z Chwaliszewa, jak sam siebie nazywa, urodził się 3 kwietnia 1945 r. w Poznaniu. Doskonale poznał lokalny folklor swej dzielnicy, która w czasach jego dzieciństwa stanowiła odrębne osiedle. W wierszu Tak było opisuje swe najwcześniejsze wspomnienia, obraz miasta, które – tak jak most Chwaliszewski – już nie istnieje:

Dom na Tylnym Chwaliszewie
Ostatni po prawej stronie
A przed nim rozlewnia piwa
To dom mojego dzieciństwa
Ulica wybrukowana polnymi kamieniami,
Po których przejeżdżają wozy
Towarowe ciągnione przez konie
Woźnicy głośno poganiający konie
Dalej po lewej stronie
Hałaśliwa i śmierdząca garbarnia
Która dokucza mieszkańcom
Ale zarazem dodaje swoistego uroku
Na jej wysokości dorosła młodzież
Gra w popularnego palanta
Wybijając daleko piłkę
Są i tam dorośli kibice
Na placyku dzieci grają
W szczekla oraz Zośkę
Przed domem starsi ludzie
Na ławce plotkują i opowiadają.

Aldona Szukalska

no images were found


Most Chwaliszewski

Pierwszy most prowadzący przez Wartę na Chwaliszewo najprawdopodobniej wybudowano w drugiej połowie XIV w. W 1704 r., podczas oblężenia Poznania przez Szwedów, drewniana budowla wsparta na sześciu filarach z okazałymi bramami strażniczymi została spalona. Mieszkańcy osady przez wiele lat korzystali z prowizorycznego przejścia. Właściwy most odbudowano dopiero po wielu latach. Niestety, niewiele później, podczas wielkiej powodzi w 1736 r. uległ on poważnemu uszkodzeniu.
W latach 1771-1913, gdy zniszczony został południowy most Łacina na Warcie, most Chwaliszewski stanowił jedyne publicznie dostępne połączenie prawo- i lewobrzeżnego Poznania (oprócz Grobli Berdychowskiej, która jednak była dostępna dla ruchu tylko przy niskich i średnich stanach wód).
W 1808 r. stary most zastąpiono 5-przęsłową konstrukcją drewnianą projektu Baranowskiego. Mający 60 m. długości, dwa murowane przyczółki i cztery filary most przetrwał kilkadziesiąt lat. Na jego środku po północnej stronie postawiono drewniany krzyż z małą pasyjką. W 1818 r. koło mostu umieszczono wodowskaz, a w 1822 r. rozpoczęto regularne obserwacje poziomu wody w Warcie.
W 1878 r. drewniany most z 1808 r. został zastąpiony żelazną dwuprzęsłową konstrukcją zaprojektowaną przez miejskiego radcę budowlanego C. Stenzela, wg szczegółowych planów sporządzonych przez Haarbecka i Lüdersa z Berlina. Części metalowe wykonano w Hucie Żelaza Marienhütte Pfitznera na Górnym Śląsku. We wrześniu 1876 r. po postawieniu prowizorycznego mostu drewnianego rozebrano stary most. Przy budowie nowego użyto kafarów i pompy parowej, a nawet oświetlenia elektrycznego wytwarzanego przez generatory parowe. Na nowym moście zainstalowano także rury wodociągowe, gazowe, potem elektryczne i telefoniczne, a jego nawierzchnię wyłożono drewnianymi kostkami brukowymi. Otwarcie nastąpiło 5 marca 1878 r., a w grudniu tego roku most ozdobiono kandelabrami. Od 1879 r. przy moście stały budki dla poborców myta mostowego (zrezygnowano z jego pobierania w 1887 r.), a w 1880 r. po północno-wschodniej stronie mostu na Chwaliszewie postawiono żelazny krzyż z figurą Chrystusa. Od 1880 r. mostem przejeżdżał tramwaj konny, a od 1898 r. tramwaj elektryczny.
Most Chwaliszewski został doszczętnie zniszczony podczas II wojny światowej – przęsło zachodnie wysadzono w 1939 r., w 1945 r. zniszczono cały most. Po wojnie zbudowano most drewniany, który został rozebrany w 1968 r. po zasypaniu starego koryta Warty.

Aldona Szukalska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *