Tadeusz Żukowski – Groby Królewskie w Katedrze

404-tadeusz-zukowski-groby-katedraUr. 1955

Po dwudziestu pieciu latach włamywania sie do bezdusznych bram nieufnego miasta, które płaszczem katedry otula groby piastowskich królów – oto jestem: osierocony kresowy chłopiec oswiecony blaskiem zywiacych go ran. Uparty inieprzydatny nieustannie wyszarpywałem sie spod zwałowisk cienia pruskiej architektury ibolszewickiego betonu. Otruta Warta płyneły zwłoki poetów. Itylko ty, Narcyzo, byłas jak biała foka wlodach Grenlandii. Magdaleno bolesna zolejkami u stóp.

W symfonii głosów

Poznan, lezacy wpołowie drogi miedzy Warszawa a Berlinem, to miasto preznie rozwijajace sie gospodarczo, ale czesto postrzegane jedynie przez pryzmat stereotypów ekonomicznych jako miasto białych kołnierzyków, biznesu i miedzynarodowych targów. W zderzeniu z mitem artystycznego Krakowa czy kwitnacego bohema Wrocławia odbierane bywa jako miejsce twórcom nieprzystepne i czesto nie odwzajemniajace ich miłosci. Ten ciemny motyw miasta, które nie rozumie artystycznej wrazliwosci, pojawia sie wtwórczosci Tadeusza Zukowskiego – „osieroconego kresowego chłopca”. Zukowski urodził sie 9 listopada 1955 r. wGwardiejsku (Tapiawa) nad Pregoła na terenie dawnego ZSRR wpoblizu Kaliningradu, jako syn zesłanca do Republiki Komi iKrasnojarskiego Kraju. WPolsce mieszka od maja 1958 r. Wiersze zaczał pisac wTrzebiatowie, Gryfi cach, Kołobrzegu. Utalentowanego młodego poete dostrzegł szczecinski krytyk Erazm Kuzma iwydrukował jego pierwsze utwory. W1976 r. Zukowski rozpoczał studia na poznanskiej polonistyce, gdzie wydawał własna iniezalezna gazete poetycka „Jeden”. Pierwszej ksiazki poetyckiej doczekał sie w1981 r. – Ogród prowincji nieplewiony. Kolejny tom Listy metafi zyczne wycofano zdruku zpowodów politycznych. Jerzy Sosnowski napisał oZukowskim wswoim dzienniku internetowym: „Niezwykle zaintrygował mnie […] Tadeusz Zukowski. Nosił sie ze szlachecka, wjego zachowaniu było cos teatralnego, co zreszta mnie na zmiane zachwycało igniewało. Ale nawet w(rzadkich) chwilach rozdraznienia miałem poczucie, ze mam szczescie rozmawiac zosoba niebanalna, barw naiutalentowana. […] Jesli ktos jeszcze nie czytał Zukowskiego, niech siegnie po tomik Łza, po Intymna ksiege Genezis albo Apokatastasis, niech wybaczy zdarzajace sie autorowi przedobrzone metafory – to tak jak ztrebaczem grajacym solówke powyzej rejestru instrumentu, kiksy sa nieuniknione, bywaja cena ekspresji”. Poezja Zukowskiego jest pełna napiec miedzy realistycznymi obrazami agesta metaforyzacja, prezentuje intymne doznania, które przenikaja sie zmistycznym doswiadczaniem swiata. „Przywołujac tradycje ireminiscencje poetyk zastanych, mozna byłoby powiedziec, ze Zukowski uniewaznia sprzecznosci iszuka jedni cielesno-duchowej poetyki Mickiewicza, Eliota iMiłosza zduchowo-cielesna poetyka Słowackiego, Rilkego iHerberta” – pisał oniej Sergiusz Sterna- -Wachowiak. Zukowski jest znany nie tylko jako poeta ikrytyk literacki, ale przede wszystkim jako rezyser, scenarzysta TV oraz felietonista. Zrealizował fi lmy dokumentalne oliteraturze, kulturze, teatrze ipantomimie. Wlatach 1981–1982 był redaktorem miesiecznika iwydawnictwa „Wdrodze”, wlatach 1990–1996 „Czasu Kultury”. Współpracował z„Gazeta Malarzy iPoetów” oraz Radiem Merkury. Członek PEN Clubu iStowarzyszenia Pisarzy Polskich. Jego najwazniejsze poetyckie dokonania to: Ucho van Gogha (1982), Listy metafi – zyczne (1983), Zostatniej chwili pokoju, zpierwszych miesiecy wojny (1984), Wczerni, wbieli (1985),3Wiersze najbielsze (1986), Epoka lodowcowa (1987), Ksiega listów (1988), Łza (1991), Elegia zimowa ikilka innych linijek z konca tysiaclecia (1994), Biały kamyk (1998), Intymna ksiega genesis (2000), Apokatastasis (2003) zsugestywnymi obrazami poznanskiej malarki Grazyny Strykowskiej, Pieczec swietlista (2005). Laureat nagród poetyckich m.in. Medalu Młodej Sztuki (1989), Nagrody im. Stanisława Pietaka (1993). Drukował w„Nurcie”, „Zapisie” i„Literaturze”. W2001 r. napisał ksiazke Krystyna Feldman albo festiwal tysiaca ijednego epizodu.

Joanna Roszak
Aldona Szukalska

Groby Królewskie w Katedrze

 Płaszcz Katedry – jak pisze poeta – juz od 1000 lat otula groby monarchów, których w niej pochowano. Katedra Swietych Piotra i Pawła jest bowiem najstarsza nekropolia władców polskich. Groby królewskie znajduja sie obecnie wkatedralnych podziemiach, ale przez wieki ogladac je mozna było wgłównej czesci swiatyni. Poznanska Katedra była miejscem pochówku Mieszka Ioraz Bolesława Chrobrego, których grobowiec znajdował sie pierwotnie wjej centralnej czesci. Pózniej złozono wniej szczatki Mieszka II, atakze jego syna Kazimierza Odnowiciela, który co prawda przeniósł stolice zPoznania do Krakowa, ale itak „pochowano [go] wkosciele katedralnym poznanskim, wgrobie dziada jego Bolesława Chrobrego, razem zpopiołami jego ojca”. Pózniej składano wniej zwłoki wielkopolskich ksiazat Władysława Odonica, Bolesława Poboznego (zwanego tez Kaliskim) oraz jego brata Przemysła Iwraz zmałzonka Elzbieta. Ostatnim królem pochowanym wPoznaniu był zas ich syn Przemysł II. On to w1293 r. zbudował pierwsza kaplice przy południowej wiezy Katedry, gdzie spoczeła jego ukochana małzonka Ryksa. Władcy nie pochowano jednak wkaplicy zwanej Królewska, obok zony, ale spoczywał wraz zantenatami na srodku swiatyni, wkaplicy zas staneły pomniki poznanskiej pary królewskiej ufundowane przez ich jedyna córke Rykse-Elzbiete. WXIV w. stolica kraju przeniosła sie do Krakowa, na Wawelu powstała nowa nekropolia polskich władców, apoznanskie groby królewskie niszczały. Kazimierz Wielki wlatach szescdziesiatych ufundował nowy grobowiec Bolesława Chrobrego, na którym król spoczywał wstroju rycerskim, dzierzac wdłoniach królewskie atrybuty, uboków stali apostołowie, auwezgłowia koronowana była Matka Boska. Kilka lat pózniej, w1371 r., piorun uderzył wkaplice królewska [mowaotymwhasle oJanie zCzarnkowa] izniszczył posagi Przemysła II iRyksy. Do odbudowanej kaplicy królewskiej przeniesiono wXVIII w. uszkodzony nagrobek Bolesława Chrobrego, jednak nie zaznał tam spokoju, bo w1790 r. zawaliła sie wieza, co dokonało dzieła jego zniszczenia. Obecnie zgrobami królewskimi kojarzona jest przede wszystkim Złota Kaplica, wktórej znajduja sie pomniki Mieszka iBolesława [przedstawiona szerzej whasle oAndrzeju Krzyckim]. Relikty grobów królewskich znajduja sie wkatedralnych podziemiach, mozna tam takze obejrzec grobowce biskupów poznanskich, makiety Katedry iotaczajacego ja grodu wsredniowieczu, atakze zabytki materialne, sposród których najcenniejszym jest misa chrzcielna, która – zdaniem poznanskich archeologów – posłuzyc mogła do chrztu Mieszka Iijego poddanych. Wkazda pierwsza niedziele listopada za wszystkich zmarłych władców odprawiana jest wKatedrze msza swieta.

Paweł Cieliczko

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *